سير مىگرفت و او يك خط مىبُريد . اگر احياناً دو برابر مىخواست دوتا مىبُريد . اگر اين چوب خط پر مىشد آن را مىبُرد ذخيره مىكرد و چوب خط ديگرى مىآورد . آخر سال همهء اينها را حساب مىكرد كه مثلًا شما ده من گوشت در طول سال گرفته‌ايد ، قيمت آن اين قدر مىشود . آنوقت او يا گندمش را مستقيم به همين قصاب مىفروخت يا اينكه گندمش را در بازار مىفروخت و پولش را مىداد . بنابراين مسئلهء توليد براى فروش ، در دوران قبلِ سرمايه دارى هم بوده ، هميشه بوده ، منتها در دوران سرمايه دارى با يك مقياس خيلى وسيعى است كه اصلًا ديگر طرف مقايسه نيست . پس اختلاف ، اختلاف كمّى است نه اختلاف كيفى . ريشهء ارزش گفتيم كه توليد براى مبادله است . در مبادله ، دو جنس با يكديگر مبادله مىشود . ما مىبينيم كه اين مبادله‌ها با مقياس وزنى يا كيلى يا مترى نيست ، بلكه مطلقاً صورت مىگيرد ، يعنى اين‌طور نيست كه مثلًا بگويند حالا كه مىخواهيم گندم را با برنج معامله كنيم ده من گندم ده من برنج ، يا ده كيل گندم و همان ده كيل هم برنج ؛ بلكه يك تفاوتى ميان اينها هست . بسا هست كه بايد مثلًا بيست كيل گندم داد ده كيل برنج گرفت يا بيست كيل جو داد و ده كيل گندم گرفت . به پارچه كه مىرسد واحدش متر است ، « من » يا كيل نيست ؛ بايد ده كيل گندم بدهد دو متر پارچه بگيرد . آنوقت مىگفتيم كه ارزش اين دو متر پارچه برابر است با ارزش ده كيل گندم . ريشهء اين ارزش كجاست ؟ چه سبب مىشود كه دو مترِ اين برابر بشود با ده كيل آن ؟ بعلاوه نوسان پيدا مىكند و امر ثابتى نيست . يك سال ده كيل اين برابر است با دو متر آن ، يك سال ديگر پانزده كيل اين برابر است با دو متر آن ؛ يا به عكس مىشود : ده كيل اين برابر است با سه متر آن . ريشهء نوسان قيمتها چيست ؟ اينجاست كه مسئلهء ارزش مطرح مىشود كه ريشهء ارزش چيست . از همين جاست كه نظريه‌اى در باب ارزش پيدا مىشود كه طبق آن سرمايه دارى در ماهيت خودش استثمارگر است ، اصلًا سرمايه دارى مساوى است با استثمارگرى و غير از آن امكان ندارد ، يك درهم نيز اگر سرمايه‌دار بخواهد سود ببرد استثمار است . فرق ميان ماليّت و ملكيّت در فقه اسلامى حال ريشهء ارزش چيست ؟ اول ما يك اصطلاحى از فقه خودمان مىآوريم ( شايد براى اين مسئله لازم باشد ) . در فقه ما ميان مال و مِلك يعنى ميان ماليّت و ملكيّت تفكيك قائل مىشوند . ماليّت را يك امرى مىدانند قطع نظر از رابطهء اجتماعى - يا به قول اينها روبنايىِ - اين شىء با يك انسان ،